Khi kết quả đánh giá màu bị chất vấn, người ta thường mở hồ sơ trước khi mở lại mẫu. Hồ sơ cho biết phép đánh giá đã diễn ra dưới nguồn nào, bằng bóng gì và bóng đã chạy bao lâu. Với nguồn CWF, thiếu ba dữ kiện này thì kết luận khó tái lập.
Phần dưới đây mô tả cách phòng lab dệt may ghi nhận bóng Philips TL-D 33W/33-640 vào hồ sơ kiểm định. Ví dụ là một ca đánh giá 12 mẫu vải nhuộm với ba kỹ thuật viên. Cách ghi này dùng được cho báo cáo nội bộ và hồ sơ gửi bên thứ ba.
Thông số kỹ thuật
- Model: Philips TL-D 33W/33-640
- Loại bóng: tuýp huỳnh quang T8, ánh sáng CWF (Cool White)
- Mã màu: 640 (nhóm hoàn màu 6x theo cách đánh mã của Philips), nhiệt độ màu khoảng 4.000K
- Công suất: 33W
- Chân đui: G13 (2 chân), đường kính tuýp T8 (26 mm)
- Chiều dài: khoảng 1,2 m
- Thông tin trên tem: PHILIPS TL-D 33W/33-640, YZ36RL25, COOL WHITE, TIS 956-2557, MADE IN CHINA
Trong hồ sơ, mã 33-640 và chuỗi YZ36RL25 là hai định danh cần ghi nguyên văn. Không nên viết tắt, vì người đối chiếu sau sẽ khó phân biệt bóng đúng với bóng cùng công suất nhưng khác mã màu.
Ứng dụng thực tế
Bốn trường tối thiểu của hồ sơ nguồn CWF
Trường thứ nhất là mã bóng đầy đủ, gồm PHILIPS TL-D 33W/33-640 và chuỗi YZ36RL25 trên tem. Trường thứ hai là ngày thay, ghi theo ngày bóng được đưa vào vận hành chứ không phải ngày mua.
Trường thứ ba là giờ vận hành tích lũy của bóng hoặc của tủ tại thời điểm thay. Trường thứ tư là ảnh tem, chụp đủ bốn dòng thông tin và nhìn rõ ký tự.
Bốn trường này đủ để người kiểm tra sau biết nguồn CWF đang dùng là bóng nào và đã chạy bao lâu. Nếu tủ có nhiều khoang, ghi thêm vị trí khoang để tránh nhầm với D65 hoặc A.
Đối chiếu với ISO 105, ASTM D1729 và DIN 6173
ISO 105 quy định phương pháp đánh giá độ bền màu của vật liệu dệt, trong đó điều kiện chiếu sáng và quan sát phải được kiểm soát. ASTM D1729 mô tả thực hành đánh giá màu của vật liệu không phát sáng, với D65, A và nhóm nguồn huỳnh quang. DIN 6173 quy định điều kiện ánh sáng cho việc so màu và cũng yêu cầu mô tả nguồn đủ để lặp lại phép đánh giá.
Điểm chung là không chấp nhận một nguồn sáng chỉ được gọi tên chung là “đèn trắng”. Hồ sơ cần ghi mã bóng, công suất và tình trạng vận hành để chứng minh nguồn CWF không bị thay bằng tuýp khác.
Một ca kiểm định 12 mẫu
Phòng lab nhận 12 mẫu vải nhuộm cùng mã màu nhưng khác lô. Ba kỹ thuật viên đánh giá từng mẫu dưới D65, sau đó chuyển sang CWF và A, ghi mức chênh màu theo thang điểm của phòng. Một mẫu đỏ chuyển sang ánh nâu khi rời D65 sang CWF, trong khi các mẫu còn lại giữ quan hệ màu.
Kết quả được ghi kèm mã bóng CWF, ngày thay và giờ vận hành tại thời điểm đo. Khi khách yêu cầu kiểm tra lại, phòng lab lặp lại đúng ba nguồn và so với ảnh tem cũ. Nếu bóng đã thay giữa hai lần đo, hồ sơ phải nêu rõ.
Mẫu đỏ lệch dưới CWF nhưng không lệch dưới D65 là dấu hiệu metamerism. Hồ sơ không kết luận thay khách hàng, nhưng cung cấp dữ kiện để xưởng kiểm tra lại công thức nhuộm.
Sai sót thường gặp trong hồ sơ
Ghi “bóng huỳnh quang trắng” thay cho mã 33-640 là sai sót phổ biến nhất. Một số hồ sơ chỉ lưu ảnh tủ mà không lưu ảnh tem, nên không chứng minh được bóng nào đã dùng.
Ảnh tem chụp lóa hoặc mất dòng YZ36RL25 cũng làm hồ sơ mất giá trị đối chiếu. Nên chụp tem trước khi lắp, khi bóng còn trong hộp và đủ ánh sáng.
Lưu ý khi sử dụng và bảo dưỡng
- Ghi hồ sơ tại thời điểm thay, không bổ sung sau khi đã có kết quả.
- Giữ ảnh tem và ảnh nhãn tủ trong cùng thư mục, đặt tên theo mã tủ và ngày.
- Không dùng bóng dự phòng ngoài bao bì làm bằng chứng nếu không có tem.
- Khi thay bóng, ghi giờ vận hành cuối của bóng cũ và giờ bắt đầu của bóng mới.
- Bóng đã hỏng được xếp vào nhóm chất thải nguy hại, không để lẫn với rác văn phòng.
Kết luận
Hồ sơ nguồn sáng là phần giải thích vì sao kết quả đánh giá màu có thể lặp lại. Bốn trường mã bóng, ngày thay, giờ vận hành và ảnh tem đủ để trả lời câu hỏi thường gặp nhất của bên nhận. Với phòng lab dệt may, một ảnh tem rõ còn giá trị hơn một câu mô tả chung về đèn trắng.
Khi đối chiếu ISO 105, ASTM D1729 hay DIN 6173, điểm cần chứng minh là nguồn CWF đúng mã và còn vận hành trong điều kiện đã ghi. Hồ sơ càng cụ thể thì phạm vi tranh luận càng hẹp. Bắt đầu bằng việc chụp tem và ghi ngày thay ngay từ lần lắp đầu tiên.

